انجمن فرهه‌نگی ادبی مولوی کرد سقز

  New Page 5

 

 شه‌قام

فۆئاد قامووسی

رێبوار که‌ به‌ ته‌واوی تووڕه‌ بووه‌ و خه‌م و خه‌فه‌ت له‌ نا‌و چاوی ده‌بارێ، زرم ده‌رکه‌ی حه‌وشه‌که‌یان ئه‌دابه‌یه‌کا و هه‌ر که‌ دوو هه‌نگاو له‌ ده‌رکه‌که‌ دوور ده‌که‌وێته‌وه‌ جگه‌ره‌یه‌ک دائه‌گرسێنێ و زه‌ڕه‌یه‌ک چاوی ئه‌قونجێنێ، ئاخر تیشکی دوانیوه‌ڕۆی به‌هاران که‌ له‌سه‌ر بانی ماڵه‌کان هه‌ڵده‌خزێ و خۆ ئه‌دا به‌ گلێنه‌ی مرۆڤدا زۆر تیژه‌.

له‌به‌رخۆیه‌وه‌ ده‌ڵێ: قوڕ به‌سه‌ر من بۆ خۆم و ژنم، ناله‌باری لووت قه‌یسی لێو قرتاو. ناکاو گه‌رده‌لولێک له‌ سارای مێشکی ساز ده‌بێ و بۆنی بیره‌وه‌ری کۆن بڵاو ده‌کاته‌وه‌ و وای لێ ده‌کا که‌ ته‌نانه‌ت وا هه‌ست بکا که‌ بای دێ و هه‌ر له‌به‌ر ئه‌وه‌ جگه‌ره‌که‌ی له‌ ناو مشتی حه‌شار ئه‌دا که‌ به‌ باکه‌ گڕی جگه‌ره‌که‌ی لاواز نه‌بێ.

-         رۆڵه‌ گیان به‌فریش جوانه‌ سه‌گ پیسی ده‌کا.

-         نازانم، ئه‌ترسم وانه‌بێ.

هه‌ر وت‌ووێژه‌ کۆنه‌کان و بیره‌وه‌ریه‌کان دێن و ده‌ڕۆن تا له‌سه‌ر شه‌قام به‌ ده‌نگێک دێته‌وه‌ به‌ خۆیا:

-         ئه‌م کاته‌ت باش کاک رێبوار

-         سڵاو کاک حه‌مه‌ ماندوو نه‌بی، هه‌موو کاتێکت باش

رێبوار له‌ دڵه‌وه‌ زۆر شاد ده‌بێ که‌ حه‌مه‌ی دیوه‌ و ده‌توانێ چه‌ن کاتژمێر کاته‌کان بکوژێ و بیر له‌ خه‌فه‌ته‌کانی نه‌کاته‌وه‌، به‌ڵام هه‌رچیێک ده‌کا ناتوانێ ئه‌م شاد بوونه‌ له‌ ئاکاریشدا نیشان بدا.

دوو هاوڕێ ده‌که‌ونه‌ یه‌ک و دووری شه‌قامه‌کان به‌ قسه‌ خۆشه‌کان کورت ده‌که‌نه‌وه‌ و تاو تاو پێ‌ده‌که‌نن و تاوتاویش بێ‌ده‌نگ بیری به‌وبه‌ختیه‌کانی خۆیان ده‌که‌ونه‌وه‌.

-         به‌و خوا کاک رێبوار پێم وابی بڕێک ماتی، کاکه‌ ئه‌گه‌ر ماتی بۆ هاتی؟!

-         وه‌ڵا چی عه‌رز که‌م، نا مات نیم!

-         کوڕه‌ برا چی مات نیت! ئه‌ونده‌ ماتی له‌وانه‌یه‌ ئه‌م سه‌رخۆشیه‌ش له‌سه‌ر من په‌ڕێنی.

-         ئێ ئێ که‌ واته‌ خواردووته‌ته‌وه‌!

حه‌مه‌ به‌ ئه‌سپایی چاو هه‌ڵێنێ و ده‌ڵێ: ئا ئا بێ تۆ ناخۆش.

-         کاکه‌ خۆشت بێ ، هه‌ر له‌ ئه‌وه‌ڵه‌وه‌ بۆنی ده‌هات به‌ڵام رووم نه‌بوو ده‌نگ بکه‌م.

ماوه‌یه‌کی‌تر دیسان قسه‌ ده‌که‌ن و حه‌مه‌ هه‌ر قسه‌ی خۆش ده‌کا و قاقا پێ ده‌که‌نێ و رێبوار هه‌رچی ده‌کا به‌و قسانه‌ زه‌رده‌خه‌نه‌یش نایگرێ چ بگا به‌ قاقا کێشان، به‌ڵام له‌ زۆر کۆمه‌ڵگادا هه‌ندێ جار مرۆڤ مه‌جبووره‌ له‌به‌ر جه‌ماوه‌ر پێ‌که‌نێ یان خۆی خه‌مۆک نیسان بدا و رێبواریش هه‌ر به‌ پێی ئه‌م دیسیپلینه‌ سه‌ره‌کیه‌وه‌ به‌ زۆر به‌ شێوه‌یه‌ک که‌ دیاره‌ زه‌رده‌خه‌نه‌که‌ی له‌به‌ر دڵی حه‌مه‌یه‌ خۆی شاد نیشان ئه‌دا.

یه‌ک دوو شه‌قامی‌تر و دیسان حه‌مه‌ به‌ شێوه‌یه‌ک که‌ وانیشان ئه‌دا به‌ وه‌ڕه‌س هاتووه‌ ده‌ڵێ: به‌خوا کاکه‌ ئیتر ئه‌بێ پێم بڵێی چ بووه‌، ئه‌رێ برا به‌وا ئه‌که‌ی؟!

-         کوڕه کاکه‌‌ چ بڵێم، بۆ کونێک هه‌زار کونم کرده‌ خۆم.

-         ئه‌ی خوا هاوار هه‌ی ، جا باشه‌ بۆ؟

-         کوڕه‌ کاکه‌ گیان خۆ تۆ هاوڕێمی غریبه‌ نیت، وه‌ڵاهی سپێ هه‌مووکات له‌ گیرفانم‌دا پیاسه‌ ده‌کا و هه‌ندێ جاریش محه‌له‌ق لێ ئه‌ده‌ن و ئه‌و ژنه‌یش ئیتر به‌ ته‌واوی شێتی کردووم.

-         حائێ، جا ئه‌وانه‌ خه‌م خواردنی بۆ چییه‌؟ بیان کوژه‌؟!

ئه‌م جار ئیتر هه‌ردووکیان به‌یه‌که‌وه‌ قاقا پێ‌ئه‌که‌نن.

ئێستا ئیتر نزیکه‌و شه‌قامه‌ سه‌ره‌کیه‌کانی شار بوونه‌ته‌وه‌ و خه‌ڵک وه‌ک مێلوره‌ دێن و ده‌ڕۆن و گه‌ر مرۆڤ له‌سه‌ره‌وه‌ تماشایان بکا وا تێ‌ده‌گا هیچیان ئارامشی هزریان نییه‌ و شێواون و ئه‌مانیش خۆ ده‌خه‌نه‌ ناو رێچکه‌ شێواو و شه‌پۆله‌ لار و گێڕی مرۆڤه‌کانه‌وه‌.

ئێستا ئیتر زۆر که‌متر به‌یه‌که‌وه‌ قسه‌ ده‌که‌ن، ئاخر هه‌م کجی جوان و ژنی به‌ لار و له‌نجه‌ سه‌ر له‌ قسه‌کانیان ده‌شه‌وێنێ و هه‌م تاوێ حه‌مه‌ ده‌که‌وێته‌ به‌ره‌وه‌ و تاوێ رێبوار و ناتوانن به‌یه‌که‌وه‌ پیاسه‌ بکه‌ن.

رێبوار که‌ ده‌سی له‌ پشتی ناوه‌ و زۆر هێواش و ماقوڵانه‌ یاری به‌ ته‌سبێحه‌که‌ی ده‌کا له‌ پڕێکدا ته‌سبێحه‌که‌ی توندتر ده‌خولێنێته‌وه‌ و ده‌س له‌ پشتی به‌رئه‌دا و هه‌نگاوی گه‌وره‌تر دائه‌نێ، له‌وه‌ ده‌چێ شتێکی سه‌یر یان خۆشی دیتبێ.

له‌به‌ر خۆیه‌وه‌ ده‌ڵێ: گیان ئه‌شا ئه‌و ناو قه‌و باریکه‌ هه‌ر له‌ شمشاڵ ئه‌چێ!

بۆ چه‌ن خوله‌ک هه‌ر به‌ دوای دوو ژنه‌وه‌ ده‌ڕوا و باش سه‌یریان ده‌کا و هه‌ر له‌ بیریشی نه‌مابوو که‌ حه‌مه‌یشی له‌گه‌ڵ بوو تا حه‌مه‌ پێ‌ی ده‌گاته‌وه‌ و

-         ئه‌رێ کاکه‌ بۆ ئه‌ونده‌ به‌ په‌له‌یی؟

-         ئا ببووره‌ کاکه‌، هه‌ر ئاگایشم لێ‌نه‌بوو ، تۆ ته‌ماشای ئه‌و جووته‌ که‌، هه‌ر له‌ شێعری مه‌س ئه‌چن که‌ هاتوونه‌ته‌ سه‌ما!

-         ئه‌ی گیان ، به‌ خوا هه‌ستیان جوڵانده‌ته‌وه‌.

ماوه‌یه‌کی باش رۆیشتن و خۆیشیان نه‌یانده‌زانی که‌ ده‌بێ بۆ کوێوه‌ بڕۆن، ئاخر رێ و شوێن ئه‌و جووته‌ سه‌ماکه‌ره‌ هه‌ڵیان ئه‌بژارد و له‌ ته‌واوی ئه‌و ماوه‌دا رێبوار له‌وه‌ بیری ده‌کرده‌وه‌ که‌ ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌ ژنی ئه‌م بوایێ چ ده‌بوو؟ خۆ دیواری که‌عبه‌ لار نه‌ده‌بوو و مانگ نه‌ده‌که‌وته‌ خواره‌وه‌؟! تازه‌ ئه‌گه‌ر وابوایێ هیچ خه‌م و خه‌فه‌تێکیش نه‌یده‌وێرا قه‌ره‌ی که‌وێ و هه‌موو کێشه‌کانی بنه‌بڕ ده‌کران.

به‌ناوه‌قه‌ی سلوقیه‌که‌ گه‌یشتن و هه‌ر ملی رێبوار و ده‌یان رێبوار بوو که‌ ئه‌م لاولای ده‌کرد و کتوپڕ چاوی به‌ ده‌نکێ له‌ ژنه‌کان که‌وت له‌وبه‌ر شه‌قامه‌که‌دا، له‌وه‌ ده‌چوو له‌یه‌ک جیا بووبێتنه‌وه‌ و ئه‌م ده‌نکه‌یه‌ک که‌ مابووه‌وه‌ هه‌ر ئه‌و په‌ڕه‌سێلکه‌ نه‌رم و نۆڵ و باڵ ره‌نگینه‌ بوو که‌ دڵی رێبواری بردبوو.

حه‌مه‌یش له‌م ماوه‌دا بێکار نه‌بوو و زوو زوو سه‌رخۆشیه‌که‌ی به‌ دیتنی لار و له‌نجه‌ ، نه‌رم و نۆڵی، قووت و گه‌ردن به‌رزی و چاوه‌ جوانه‌کان ده‌ته‌قانده‌وه‌!

رێبوار چووه‌ ته‌نیشت حه‌مه‌ و به‌ گوێیدا چرپاندی:

-         ئێستا ئه‌ڕۆم و داوای بوون به‌ رفێق له‌و ژنه‌ ده‌که‌م

-         کوڕه‌ مه‌حزی ره‌زای خوا، ئه‌مه‌ چ ده‌ڵێ‌ی؟! من مه‌سم و تۆ سه‌رت لێ‌شێواوه‌؟!

-         جا بۆ رۆژی ده‌یان شتی وا ده‌بێ

-         جا باشه‌ ئه‌و ژنه‌ و تۆیش خۆت ژنت هه‌یه‌!

رێبوار پێکه‌نی و به‌ده‌م پێکه‌نینه‌وه‌ به‌ ده‌نگێکی به‌رزتر وتی:

-         خۆشیه‌که‌ی هه‌ر له‌وه‌دایه‌.

-         حائێ...حائێ ... به‌ خوا جوانه‌!

پاش چه‌ن خه‌له‌ک گه‌یشتبوونه‌ شه‌قامێکی بێ ده‌نگ که‌ سه‌یر ده‌بوا سه‌ره‌و ژوور بڕۆن و جار به‌ جارێک ماشینێک ده‌ینه‌ڕاندوو وه‌ک فیشه‌ک ده‌رئه‌چوو، و جه‌ماوه‌ر ئیتر له‌م شه‌قامه‌دا زۆر که‌متر بوون. له‌وه‌ ده‌چوو ده‌رفه‌تێکی چاک بێ.

رێبوار به‌ خۆشیێکه‌وه‌ به‌ حه‌مه‌ی گوت :

-         ئێستا پی ده‌ڵێم

حه‌مه‌ وه‌ک مامۆستایه‌ک که‌ تێ‌ده‌گا قسه‌کانی ئیتر هیچ بایه‌خێکیان نییه‌، ده‌ڵێ:

-         خۆت ئه‌زانی به‌ڵام من له‌گه‌ڵت نایێم

ژنه‌که‌ سه‌ری داخست بوو و له‌ قه‌راخ شه‌قامه‌که‌دا خه‌ریک بوو ده‌چووه‌ ئه‌و به‌رۆ که‌ رێبوار دوو سێ هه‌نگاو هه‌ڵات و بێ ئه‌وه‌ی ئاگای لێ بێ که‌ خه‌ریکه‌ چ ده‌کا، هاواری کرد:

-         خانم ببووره‌!

ژنه‌که‌یش که‌ ناز و لار و له‌نجه‌که‌ی وه‌های کردبوو که‌ زه‌ویش شانازی به‌وه‌ ده‌کرد که‌ هه‌نگاوی به‌سه‌ر ئه‌وا ده‌نا، به‌ ئه‌سپایی سه‌ری هه‌ڵچه‌ڕخان و له‌به‌ر خۆیه‌وه‌ له‌و چرکه‌دا له‌وه‌ بیری کرده‌وه‌ که‌ ئه‌وه‌ ده‌نگی رێبواری شووم بوو یان نا؟!

کتوپڕ به‌ جیاتی وڵام، ئاوس بوونی زه‌وی به‌ پێڵاوه‌کانی رێبوار و په‌ڕه‌سێلکه‌ باڵ ره‌نگینه‌که‌ و نرکه‌ی بۆقی ماشینێکی قورس و زریکه‌ی تورمز و زرم!!!

ته‌واو – گوڵانی 2709- سه‌قز‌