چیرۆکی فۆلکۆری:

تیتل و بیبل

فاتمه‌ حیجازی

بزنێک بوو، دوو کاژیله‌ی جووانی بوو به‌ ناوی تیتل و بیبل.

رۆژێ که‌ بزن ئه‌ی‌ویست بۆ له‌وه‌ڕ له‌ ماڵ بچێته‌ ده‌ر، ئامۆژگاری مناڵه‌کانی کرد که‌ هۆشیان به‌ خۆیانه‌وه‌ بێ و له‌ ماڵ نه‌چنه‌ ده‌ر، هه‌ر وه‌ها درگا بۆ هیچ که‌س نه‌که‌نه‌وه‌، ته‌نیا کاتێ دایکیان بۆ ماڵ ئه‌گه‌ڕێته‌وه‌ و ئه‌ڵێ:

تیتل و بیبل ، هه‌دایه‌

درگا که‌نۆ ، بۆ دایه‌

دایه‌ شیر له‌ گوانیایه‌

گیا له‌ بێخی دیانیایه‌

درگاکه‌ی بۆ بکه‌نه‌وه‌، به‌م جۆره‌ هه‌ر کاتێ بزن بۆ ماڵ ده‌هاته‌وه‌ و ئه‌مه‌ی ئه‌وت مناڵه‌کان ، درگاکه‌یان بۆ ئه‌کرده‌وه‌.

رۆژێک گورگێ له‌و نزیکانه‌ بوو و ئاگای له‌م باسه‌ بوو. خۆی داگرت تا کاتێ بزن له‌ ماڵ چووه‌ ده‌ره‌وه‌. دوای ماوه‌یێ چووه‌ به‌ر درگای ماڵی بزنه‌که‌.

کاژیله‌کان له‌ ماڵه‌وه‌ خه‌ریکی کایه‌ کردن بوون. گورگ به‌و جۆره‌ی که‌ بیستبووی، وتی:

تیتل و بیبل، هه‌ دایه‌

درگا که‌نۆ ، بۆ دایه‌

دایه‌ شیر له‌ گوانیایه‌

گیا له‌ بێخی دیانیایه‌

کاژیله‌کان له‌ درزی درگاکه‌وه‌ چاویان به‌ گورگ که‌وت، زانیان دایکیان نیه‌ و وتیان :

-        ئه‌تۆ دایکی ئێمه‌ نیی! دایکی ئێمه‌ سپێ‌یه‌!

گورگ رۆیی و خۆی له‌ ئاردا هه‌ڵکێشا و گه‌ڕایه‌وه‌ و به‌ ده‌ستووری پێشوو بانگی کرد:

تیتل و بیبل، هه‌ دایه

درگا که‌نۆ، بۆ دایه‌!

دایه‌ شیر له‌ گوانیایه‌

گیا له‌ بێخی دیانیایه‌

کاژیله‌کان هه‌میسان له‌ درزی درگاکه‌وه‌ روانیانه‌ گورگ و وتیان:

-        ئه‌تۆ دایکی ئێمه‌ نیی، دایکی ئێمه‌ سووره‌!

گورگ رۆیی و خۆی له‌ قوڕه‌ سووره‌ هه‌ڵکێشا و گه‌ڕایه‌وه‌ و دیسان بانگی کرد:

تیتل و بیبل، هه‌ دایه‌

درگا که‌نۆ ، بۆ دایه‌

دایه‌ شیر له‌ گوانیایه‌

گیا له‌ بێخی دیانیایه‌

کاژیله‌کان ئه‌م جاره‌یش زانیان که‌ گورگ دایکی ئه‌وان نیه‌ و فێڵ لێ کردوون ، وتیان:

-        ئه‌تۆ دایکی ئێمه‌ نیی، دایکی ئێمه‌ ره‌شه‌!

گورگ رقی هه‌ستا و درگاکه‌س شکاند و خۆی کرد به‌ ژوورا، تیتل و بیبل رایان کرد تا خۆیان بشارنه‌وه‌. بیبل خۆی خسته‌ ناو ته‌نووره‌که‌. تیتل خۆی له‌ گوڵبینه‌ی ته‌نووره‌که‌ شارده‌وه‌.

گورگ بیبلی دۆزیه‌وه‌ و له‌گه‌ڵ خۆی بردی.

کاتێ بزن بۆ ماڵ گه‌ڕایه‌وه‌ ، دی که‌ درگای ماڵ شکاوه‌ و تیتل و بیبل دیار نین. کاتێ بانگی لێ کردن، تیتل له‌ ناو گوڵبینه‌ی ته‌نووره‌که‌ هاته‌ ده‌ر و به‌سه‌رهاته‌که‌ی بۆ دایکی گێڕایه‌وه‌ که‌ چۆن گورگ بیبلی له‌گه‌ڵ خۆی برد.

بنز به‌ بیستنی ئه‌م قسانه‌، زوو به‌ره‌و ماڵی گورگ رێ که‌وت و چووه‌ سه‌ر بانی ماڵی گورگ و هه‌ڵ‌به‌ز دابه‌زی کرد. گورگ گوتی:

-        ئه‌وه‌ کێ‌یه‌ بز بزێن ئه‌کا، هه‌ڵ‌به‌زێن ئه‌کا، کاسه‌ و که‌وچکم پڕ له‌ خۆڵ ئه‌کا؟

بزن وتی: - منم بز بزێن ئه‌که‌م، هه‌ڵ‌به‌زێن ئه‌که‌م، کێ بیبلی منی بردووه‌ ، کێ بیبلی منی خواردووه‌، بێته‌ شه‌ڕی مه‌یدان!

گورگ وتی: - من بردوومه‌، فه‌رموو با شه‌ڕ بکه‌ین!

بزن وتی: - وا باشه‌ بچین بۆ لای مه‌لا تا شه‌رعمان بکا!

گورگ وتی: - باشه‌!

رۆژی دووایی بزن له‌ شیری خۆی تیانه‌یێ ماسی نا و بردی بۆ مامۆستا.

گورگیش هه‌مبانه‌ێکی پڕ له‌ با کرد و دو ده‌نکه‌ نۆکی‌ تێ خست و به‌ دیاری بردی بۆ مامۆستا.

کاتێ مامۆستا درگای هه‌مبانه‌‌که‌ی کرده‌وه‌، دوودانه‌ نۆکه‌که ده‌رپه‌ڕی، دای به‌ چاویا، مامۆستا زۆر ئێشی پێ گه‌یی، وتی شه‌رته‌ چارت که‌م!

ده‌ستووری دا شاخی ئاسن بۆ بزن ساز که‌ن و له‌نه‌مه‌و شاخێ بۆ گورگ دروست که‌ن تا پێکه‌وه‌ له‌ مه‌یدان شه‌ڕ که‌ن.

دوای ساز بوونی شاخ ، بزن و گورگ بۆ شه‌ڕ هاتنه‌ مه‌یدان.

گورگ هه‌وه‌ڵ جار هێرشی برد بۆ بزن و شاخێکی لێ دا. شاخی نووشتاوۆ. ئه‌م جار بزن وتی : هه‌لی منه‌. و هه‌ڵمه‌تی برد و شاخی ئاسنی به‌ ناو جه‌رگی گورگا کرد و گورگی تۆپاند.

دوای تۆپینی گورگ، بزن ماڵی گورگ گه‌ڕا و بیبلی دۆزیه‌وه‌ که‌ ساخ و سڵامه‌ت بوو.

هێنایه‌وه ماڵ و لێی پرسی:

له‌ ماڵی گورگ چیت خوارد؟

بیبل وتی: دانووله‌!

دایکی وتی: ئه‌ی به‌شی من؟

بیبل وتی: کردمه‌ ده‌ستم، ده‌ستم سووتا!

کردمه‌ ده‌مم ، ده‌مم سووتا!

کردمه‌ کۆشم ، کۆسم سووتا!

نه‌متوانی هیچ بهێنم!

***

منیش هاتمه‌وه‌ له‌و لا

کاڵه‌م دڕا